08/09/21 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Τα εισοδήματα, ο πλούτος των νοικοκυριών και οι προοπτικές της οικονομίας

Οι έννοιες του εισοδήματος και του πλούτου είναι πολύ βασικές για την εξέλιξη μιας οικονομίας.

Εισόδημα είναι τα χρήματα που εισπράττει κάποιο άτομο κάθε μήνα ή κάθε χρόνο από εργασία, τόκους, επιχειρηματικά κέρδη και ενοίκια. Συνολικά για την οικονομία, το ετήσιο εισόδημα θα μπορούσε σε γενικές γραμμές να αντιστοιχεί στο ΑΕΠ, δηλαδή περίπου στα 185 δισ. ευρώ για το 2021, ή σε 18,5 χιλ. ευρώ κατά άτομο (προσοχή στην ανισοκατανομή του εισοδήματος).

Πλούτος είναι η αξία των περιουσιακών στοιχείων που έχει καταφέρει να συλλέξει ένα άτομο από την αρχή της ζωής του έως σήμερα (κληρονομιές, αποταμιεύσεις, κέρδη, υπεραξίες). Να σημειωθεί ότι η τρέχουσα αξία του πλούτου μπορεί να μεταβάλλεται από μέρα σε μέρα στο βαθμό που αλλάζουν οι αποτιμήσεις των ακινήτων, των ομολόγων, των μετοχών, των νομισμάτων (συνάλλαγμα) και άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Για παράδειγμα το ετήσιο εισόδημα ενός συγκεκριμένου Έλληνα μπορεί να είναι 20.000 ευρώ και ο πλούτος του 130.000 ευρώ (100.000 σε ακίνητα, 15.000 σε καταθέσεις, 10.000 σε ομόλογα και 5.000 σε μετοχές).

Αυτό που έχει μεγάλη σημασία για την οικονομία είναι ότι οι ανοδικές μεταβολές στο εισόδημα και τον πλούτο λειτουργούν θετικά τόσο στην κατανάλωση, όσο και στις επενδύσεις, με αποτέλεσμα τόσο περισσότερο να ανεβαίνει το ΑΕΠ της χώρας (οικονομική ευημερία, δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης).

Είναι λογικό ότι όσο μεγαλώνει το εισόδημα ενός ατόμου, τόσο περισσότερο αυξάνει την κατανάλωσή του. Επίσης, όσο μεγαλώνει ο πλούτος ενός ατόμου, τόσο περισσότερο αισθάνεται ασφαλής για το μέλλον του και τόσο περισσότερο καταναλώνει προκειμένου να απολαύσει το παρόν. Τέλος, όταν ανεβαίνουν εισοδήματα και πλούτος, περισσεύουν περισσότερα κεφάλαια στην οικονομία για επενδύσεις (είτε από τους ίδιους τους κατόχους πλούτου, είτε μέσω των τραπεζών που διαμεσολαβούν και μετατρέπουν τις καταθέσεις σε χορηγήσεις δανείων για επενδύσεις), με αποτέλεσμα -και πάλι- την αύξηση του ΑΕΠ.

Την αντίθετη ακριβώς τροπή των πραγμάτων βίωσε η ελληνική οικονομία κατά την περίοδο 2009-2017: Το εισόδημα και ο πλούτος υποχωρούσαν, με αποτέλεσμα να πέφτουν κατανάλωση και επενδύσεις, άρα στη συνέχεια να ξαναπέφτει το εισόδημα και να δημιουργείται ένας «φαύλος κύκλος».

Αντίθετα, αυτή την περίοδο, η ελληνική οικονομία ευελπιστεί ότι έχει αρχίσει από φέτος να εισέρχεται σε έναν «ενάρετο κύκλο», όπου τα εισοδήματα και ο πλούτος θα ανεβαίνουν, επηρεάζοντας ανοδικά το ΑΕΠ, κ.ο.κ.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Με βάση το Προϋπολογισμό του 2021 αναμένεται μια αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,4%, με αναλυτές να αφήνουν περιθώρια για υπέρβαση της συγκεκριμένης επίδοσης.

Σε ότι αφορά τον πλούτο:

Το μεγαλύτερο τμήμα του πλούτου των Ελλήνων είναι τοποθετημένο σε ακίνητα, οι τιμές των οποίων ακολουθούν ανοδική τάση κατά τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα (στοιχεία παρατιθέμενου πίνακα), ο Δείκτης Τιμών Διαμερισμάτων της Τραπέζης της Ελλάδος από το 59,1 του 2017, σκαρφάλωσε στο 61 το 2018, στο 65,5 το 2019, στο 67,2 το 2020 και στο 68,9 στο πρώτο τρίμηνο του 2021.

Δείκτης τιμών διαμερισμάτων

Έτος

Τιμή

2017

59,1

2018

61

2019

65,5

2020

67,2

Q1 2021

68,9

Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος

Αμέσως μετά τα ακίνητα, το δεύτερο σε μέγεθος περιουσιακό στοιχείο των Ελλήνων είναι οι τραπεζικές καταθέσεις, το ύψος των οποίων συνεχώς ανεβαίνει από τις αρχές του 2020 έως τον Ιούλιο του 2021 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία). Σύμφωνα με τα στοιχεία του παρατιθέμενου πίνακα, οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 13,9 δισ. ευρώ κατά τους τελευταίους 19 μήνες.

Ανοδικά όμως κινείται μέχρι τώρα και ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου της Αθήνας, επηρεάζοντας τις αξίες των μετοχών που διαπραγματεύονται σε αυτό. Ειδικότερα, ο Γενικός Δείκτης από τις 809,08 μονάδες της 30ης/12/2020 διαμορφώθηκε στις 917,06 μονάδες στις 2/9/2021 (προ πενταετίας, στις 5/9/2016 βρισκόταν στις 578,27 μονάδες).

Άρα λοιπόν (και με δεδομένο ότι δεν διαφαίνεται πτώση στις τιμές των ομολόγων) όλα δείχνουν πως το 2022 θα ξεκινήσει με το εισόδημα και τον πλούτο των Ελλήνων να βρίσκονται σε καλύτερο σημείο από το αντίστοιχο της αρχής του 2021.

Πόσο πλούσιος είναι ο Έλληνας

Σύμφωνα με φετινή έρευνα της Credit Suisse, στο ερώτημα του «πόσο πλούσιος είναι ο Έλληνας», η απάντηση είναι πως κάθε ενήλικας συμπολίτης μας κατέχει κατά μέσο όρο καθαρά περιουσιακά στοιχεία που υπερβαίνουν σε αξία τα 100 χιλιάδες δολάρια.

Το ποσό αυτό παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις από ενήλικα σε ενήλικα. Για παράδειγμα γύρω στο 20%-22% των ενηλίκων διαθέτει πλούτο χαμηλότερο των 10.000 δολαρίων, περίπου το 50% μεταξύ 10.000 και 100.000 δολαρίων, το 25% μεταξύ 100.000 και 1.000.000 δολαρίων, ενώ μεγαλύτερο πλούτο κατέχει λιγότερο από 1% των ενηλίκων.

Περίπου το 70% του πλούτου των ελληνικών νοικοκυριών είναι τοποθετημένο σε ακίνητα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη βρίσκεται μόνο στο 55%.

Κατά τα χρόνια της μακράς οικονομικής κρίσης ο πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών περιορίστηκε δραστικά (από περίπου 170 χιλ. δολάρια το 2007 ανά ενήλικο άτομο γύρω στα 120 χιλ. του 2020), όταν τα αντίστοιχα ποσά σε άλλες χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία (που επλήγησαν από την κρίση) σημείωσαν άνοδο κατά τη συγκεκριμένη περίοδο και σήμερα υπερβαίνουν τα 200 χιλ. δολάρια.

Επίσης, το μέσο ελληνικό νοικοκυριό δεν είναι περισσότερο χρεωμένο από το μέσο ευρωπαϊκό. Ειδικότερα, το χρέος των νοικοκυριών αντιστοιχεί στην Ελλάδα στο 59% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης βρίσκεται στο 63%. Βέβαια, θα πρέπει να σημειωθεί πως μεγαλύτερο δείκτη ιδιωτικού χρέους έχουν χώρες με υψηλότερο κατά κεφαλή εισόδημα από αυτό της Ελλάδας. Επίσης, το χρέος των νοικοκυριών ως προς το ποσοστό του καθαρού πλούτου τους είναι χαμηλότερο στη χώρα μας (στο 12,2%) σε σχέση με την Ευρώπη (13%).

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως από το 2007 έως σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά είδαν τον πλούτο τους να μειώνεται δραστικά, όταν οι άλλοι Ευρωπαίοι έβλεπαν την αξία των περιουσιακών τους στοιχείων να ανεβαίνει (διεύρυνση του προϋπάρχοντος χάσματος). Ακόμη και μέσα στο 2020 όπου ο πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών αυξήθηκε, αυτό έγινε με ρυθμό προόδου πολύ μικρότερο από το μέσο ευρωπαϊκό.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
ΑΕΠ, Εισόδημα, Πλούτος