04/05/20 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ο «πολλαπλασιασμός των άρτων και των ιχθύων»

Μικρά παιδιά στο δημοτικό σχολείο μαθαίναμε για τα θαύματα του Ιησού και μεταξύ αυτών για τον «πολλαπλασιασμό των άρτων και των ιχθύων». Αν θυμάμαι καλά τα όσα μας έλεγε ο καλός μας δάσκαλος, ο Χριστός βρισκόταν με τους μαθητές του σε έναν έρημο τόπο, αλλά μαζεύτηκαν εκεί περίπου πέντε χιλιάδες άτομα προκειμένου να τον ακούσουν. Και ενώ ο Ιησούς τους μίλαγε, οι μαθητές του τον προέτρεψαν να σταματήσει προκειμένου ο κόσμος να φύγει για να μπορέσει να βρει φαγητό. Και τότε ο Ιησούς πολλαπλασίασε λίγο ψωμί και μερικά ψάρια που είχαν μαζί τους σε τέτοιες ποσότητες ώστε να χορτάσει όλο το πλήθος του κόσμου που είχε παρευρεθεί.

Στις μέρες μας και εν μέσω πανδημίας, ζητείται από κυβερνήσεις να δράσουν περίπου όπως ο Ιησούς «πολλαπλασιάζοντας άρτους και ιχθύες» -ή αλλιώς βρίσκοντας ανύπαρκτους πόρους- καθώς καλούνται μέσα από πολύ χαμηλότερα έσοδα φόρων και ασφαλιστικών εισφορών:

α) Να ανταποκριθούν στις αυξημένες κρατικές δαπάνες που συνεπάγεται η ιατρική αντιμετώπιση του κορωνοϊού.

β) Να στηρίζουν τις αδύναμες οικονομικές ομάδες του πληθυσμού (αύξηση ανεργίας, μείωση εισοδημάτων).

γ) Να κρατήσουν όρθιο τον παραγωγικό ιστό της χώρας τους (να περιοριστούν τα «λουκέτα» των εταιρειών) και τέλος (αλλά ίσως και το σημαντικότερο),

δ) Να διαμορφώσουν ένα τέτοιο καταλυτικό περιβάλλον –προφανώς με πρόσθετα κίνητρα και μειώσεις φόρων- έτσι ώστε μετά την αποκατάσταση της «κανονικότητας» οι οικονομίες να λειτουργήσουν με τη μορφή ενός συμπιεσμένου ελατηρίου.

Οι δυσκολίες για τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, στις οποίες συγκαταλέγεται και η Ελλάδα, είναι ακόμη μεγαλύτερες, λόγω του ότι τα δημόσια οικονομικά τους ήταν βαριά τραυματισμένα και πριν την εκδήλωση της πανδημίας, με ανησυχητικούς δείκτες δημοσίου χρέους, την ώρα που η ανταγωνιστικότητα των οικονομιών τους έβαινε φθίνουσα. Και επειδή, οι κυβερνήσεις δεν έχουν θεϊκές ιδιότητες και ικανότητες όπως ο Ιησούς στο προαναφερόμενο θαύμα, θα βρεθούν σίγουρα σε ιδιαίτερα δυσχερή θέση.

Όπως φαίνεται στο τραπέζι των συζητήσεων θα μπουν δύο πολιτικές: Η πρώτη που θέλει να εστιάζεται στη στήριξη των εισοδημάτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων με «ζεστό» -και κατά προτίμηση «δωρεάν»- χρήμα, προς νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ή έστω και προς λίγες-επιλεγμένες μεγάλες εταιρείες που επλήγησαν έντονα από την τρέχουσα χρήση. Και η δεύτερη, σύμφωνα με την οποία οι όποιες στηρίξεις θα πρέπει να επικεντρώνονται σε μειώσεις φόρων και λοιπά μέτρα που θα τονώσουν την παραγωγική μηχανή της χώρας και θα αυξήσουν τη μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, αμέσως μετά την επάνοδο στη λεγόμενη κανονικότητα.

Η πρώτη πολιτική δείχνει να είναι πιο εύκολη σε πολιτικό επίπεδο, καθώς μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς πολιτικό κόστος σε χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, ενώ η δεύτερη εμφανίζεται ως περισσότερο επωφελής σε βάθος χρόνου (γιατί δεν έχει τόσο μεγάλο νόημα μια μονομερής εφ’ άπαξ ενίσχυση εισοδημάτων των νοικοκυριών, όσο η μεσομακροπρόθεσμη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα κινηθούν).

Το μόνο βέβαιο είναι πως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα ακολουθούν μίγμα των δύο παραπάνω επιλογών, ανάλογα με την ιδεολογική τους προσέγγιση και τις τρέχουσες πολιτικές ισορροπίες που επικρατούν στο εσωτερικό της κάθε χώρας.

Το ευχάριστο ωστόσο είναι πως λειτουργώντας μέσα στο πλαίσιο της Ευρώπης και διαθέτοντας ένα ισχυρό νόμισμα (ευρώ) στη φαρέτρα μας, είτε μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε μέσα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα επιχειρηθείσε γενικές γραμμές το κόστος της πανδημίας να το πληρώσουμε σε πολλές δόσεις, άρα θα διευκολυνθούν ως ένα βαθμό οι κυβερνήσεις στο να λάβουν λιγότερο δυσάρεστες αποφάσεις.

Για παράδειγμα, σε συγκεκριμένους επιχειρηματικούς κλάδους που επλήγησαν από την κρίση θα δοθούν ενδεχομένως (με τον έναν ή τον άλλον τρόπο) «δωρεάν χρήματα» και σε κάποιους άλλους μακροπρόθεσμα δάνεια με περιόδους χάριτος και χαμηλά επιτόκια (συχνά και με μερική εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου).

Εκτιμάται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ίδιες οι τράπεζες θα σπεύσουν να μετατρέψουν τα υπάρχοντα δάνειά τους προς εταιρείες σε «χορηγήσεις-μπαλόνι», όπου δηλαδή το σύνολο του ποσού θα αποπληρώνεται σε τρία, πέντε ή επτά χρόνια και στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα θα καταβάλλονται μόνο τόκοι. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το συνολικό ύψος του δανεισμού μπορεί να είναι μεγάλο, ορισμένοι δείκτες ρευστότητας όπως το καθαρό χρέος προς EBITDA να φοβίζουν, πλην όμως οι συγκεκριμένες εταιρείες θα έχουν εξασφαλισμένη την επιβίωσή τους για αρκετά χρόνια, μέσα στα οποία θα κληθούν να καλύψουν το χαμένο έδαφος και να μειώσουν σημαντικά τη δανειακή τους έκθεση. Οι τράπεζες από την πλευρά τους θα έχουν τη δυνατότητα να μετακυλήσουν χρονικές λήξεις δανείων, καθώς πέρα από τη ρευστότητα που ήδη διαθέτουν, διευκολύνονται και από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να χαμηλώσει τον εποπτικό πήχη.

Επιπρόσθετα, ήδη η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε τη δημιουργία Ταμείου Ανάκαμψης, που θα χρηματοδοτήσει την προσαρμογή της ευρωπαϊκής οικονομίας στην «επόμενη μέρα». Παρότι δεν αποφασίστηκε ούτε το ποσό που θα διαθέσει το Ταμείο, αλλά ούτε και το από πού θα αντλήσει κεφάλαια, η έλευση του συγκεκριμένου Ταμείου θα έρθει προσθετικά στα κονδύλια του τρέχοντος ΕΣΠΑ, τα οποία ουσιαστικά άρχισαν να τρέχουν στην Ελλάδα από το 2019 και θα συνεχίσουν σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό κατά την περίοδο 2020-2022. Εκτιμάται μάλιστα, ότι ο κοινοτικός έλεγχος για τις σχετικές εγκρίσεις θα είναι λιγότερο… γραφειοκρατικός, καθώς προτεραιότητα θα αποτελεί η άντληση των κονδυλίων.Η ουσία είναι πως τα κονδύλια αυτά όχι μόνο θα τονώσουν τη ζήτηση στην ελληνική οικονομία σε μια κρίσιμη περίοδο, αλλά παράλληλα θα βάλουν τις βάσεις και για τη δημιουργία απαραίτητων υποδομών στους τομείς των κατασκευών και της τεχνολογίας.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Κορωνοϊός