07/04/20 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Οικονομία: Τα δυσκολότερα θα έρθουν μετά το καλοκαίρι (Μέρος Β’)

Το Μάρτιο του 2009 -κάποιους μήνες μετά το περιβόητο λουκέτο της Lehman Brothers- οι εισηγμένες εταιρείες στο Χρηματιστήριο της Αθήνας δημοσίευαν τα οικονομικά τους αποτελέσματα για την προηγούμενη οικονομική χρήση και στα πλαίσια αυτά ανακοίνωναν και τις εκτιμήσεις τους για την τότε τρέχουσα (το 2009) χρονιά.

Οι περισσότερες λοιπόν από αυτές διαπίστωναν τη διαμόρφωση ενός ευρύτερου αρνητικού κλίματος, εκτιμώντας ωστόσο ότι γύρω στο φθινόπωρο του ίδιου έτους (του 2009, επαναλαμβάνω) θα βλέπαμε μια σταθεροποίηση της κατάστασης. Το τι ακολούθησε τα επόμενα χρόνια, είναι γνωστό σε όλους μας.

Επιπρόσθετα, στα μέσα του 2009 το τμήμα αναλύσεων μεγάλης ελληνικής τράπεζας είχε εκπονήσει μελέτη για την εγχώρια αγορά ακινήτων, στην οποία διαπίστωνε μεν πτωτική πορεία των τιμών, αλλά προέβλεπε επίσης ότι η κατάσταση θα σταθεροποιείτο γύρω στα μέσα του 2010. Στην πράξη, η πτωτική πορεία των ακινήτων συνεχίστηκε έως και το 2017…

Για να μην θυμηθούμε τη δήλωση Έλληνα υπουργού Οικονομικών ότι η -τότε- η ελληνική οικονομία ήταν θωρακισμένη.

Οι παραπάνω επισημάνσεις σε μερικά «στιγμιότυπα» του έτους 2009, έγιναν προκειμένου να εξαχθεί ένα πολύ σημαντικό συμπέρασμα: Το ότι είναι ιδιαίτερα παρακινδυνευμένο, να προχωρεί κάποιος σε προβλέψεις κατά τα πρώτα χρονικά στάδια εκδήλωσης μιας κρίσης, καθώς το πιθανότερο είναι ότι θα πέσει έξω, επειδή σε μια τέτοια φάση, απλά βλέπουμε την κορυφή του παγόβουνου.

Ας αναλογιστούμε για παράδειγμα, το πώς μεταβλήθηκαν οι προσδοκίες μέσα στο τελευταίο εικοσαήμερο στη χώρα μας. Σε επίπεδο χρηματιστηρίου, οι τιμές των ελληνικών μετοχών υποχώρησαν μέσα σε μόλις τρεις εβδομάδες κατά περίπου 50%, πριν ανακάμψουν ελαφρά μετά τα μέτρα που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE). Στην αρχή της εκδήλωσης της πανδημίας στη χώρα μας, ο υπουργός Οικονομικών είχε δηλώσει ότι ναι μεν ο στόχος του Προϋπολογισμού για ανάπτυξη στο +2,8% είχε χαθεί, ωστόσο η φετινή μεταβολή του ΑΕΠ θα είναι θετική. Σήμερα, είναι πολύ αμφίβολο αν ο υπουργός συνεχίζει να διατηρεί την ίδια γνώμη, ωστόσο αναλυτές εκτιμούν ότι το ΑΕΠ του 2020 θα κυμανθεί μεταξύ του -2% και του -6%.

Ενδεικτική είναι πάντως η προ δεκαημέρου αναφορά του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών, σύμφωνα με την οποία:

  • «Οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας φαίνεται να αποδυναμώνονται. Οι διάφοροι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας, και ιδίως η βιομηχανία και η γεωργία, θα υποστούν τις συνέπειες μιας ενδεχομένως παρατεταμένης έλλειψης, και ανόδου τιμών, πρώτων υλών. Ο τουρισμός, το εμπόριο και η ναυτιλία ειδικότερα, φαίνεται να εισέρχονται σε φάση συρρίκνωσης μεγαλύτερης ή μικρότερης έντασης, αναλόγως της διάρκειας των επιδράσεων του κορωνοϊού στην παραγωγή, τα εισοδήματα και την κατανάλωση».

  • Και επίσης ότι «η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να αναστραφεί μεσοπρόθεσμα. Είναι ευτυχής η συγκυρία που η πανδημία του κορωνοϊού βρίσκει την ελληνική συγκυρία σε φάση ενίσχυσης της οικονομικής και χρηματοοικονομικής σταθερότητας, καθώς και του φιλοαναπτυξιακού περιβάλλοντος και θεσμικού πλαισίου. Από την άλλη πλευρά, η πανδημία και η έξαρση ασταθών πολιτικών παραγόντων που συνδέονται με τις προσφυγικές ροές και τις γεωπολιτικές εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, θέτουν σε αμφισβήτηση τη στρατηγική της χώρας μας ως ελκυστικού και ανερχόμενου επενδυτικού προορισμού και κατ’ επέκταση επηρεάζουν αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα».

Το μεγάλο λοιπόν ερώτημα που έθεσε πριν από πολλές ημέρες ο ΣΕΒ, ήταν το αν τελικά η πανδημία του κορωνοϊού θα αποτελέσει για την Ελλάδα τελικά ένα «διάλλειμα ανάπτυξης» οκτώ, δέκα ή δώδεκα εβδομάδων, ή μήπως θα ακυρώσει το αναπτυξιακό αφήγημα που προσπαθεί να εμπεδώσει η χώρα κατά την τελευταία διετία.

Γιατί αν συμβεί το πρώτο, αν δηλαδή μιλάμε για ένα «διάλειμμα» δύο-τριών μηνών, τότε τα πράγματα είναι σχετικά απλά. Από το καλοκαίρι και μετά θα έχουμε αφήσει πίσω μας την πανδημία ως μια κακή ανάμνηση του παρελθόντος στην οποία θα εστιάσουν γιατροί και ιστορικοί, ενώ η οικονομία θα συνεχίσει περίπου από εκεί που βρισκόταν στα τέλη του 2019, καλύπτοντας τις ενδιάμεσες επιπτώσεις σε βάθος χρόνου. Αν τα πράγματα εξελιχθούν έτσι, τότε οι τιμές των ελληνικών μετοχών θα κινηθούν σαφώς ανοδικά, γιατί απλά οι εισηγμένες εταιρείες θα έχουν μεν φέτος μια κακή χρονιά σε ότι αφορά την κερδοφορία τους, αλλά αυτό θα έχει έκτακτο και μη επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα. Έτσι, οι όποιες απώλειες εταιρικών κερδών θα έχουν υπερακοντιστεί από την κατακόρυφη πτώση (της τάξεως του 40%-50%) που έχουν σημειώσει οι περισσότερες μετοχών κατά τις τελευταίες τρεις εβδομάδες.

Ωστόσο, όλα δείχνουν -και όσο περνάει ο χρόνος, ακόμη περισσότερο- πως τα πράγματα θα εξελιχθούν πολύ διαφορετικά. Ποιος αποκλείει το ενδεχόμενο επιστροφής του κορωνοϊού από το προσεχές φθινόπωρο και γενικότερα πριν βρεθεί και διατεθεί το σχετικό εμβόλιο; Σε μια τέτοια περίπτωση, η θεωρεία του έκτακτου και μη επαναλαμβανόμενου φαινομένου αμφισβητείται.

Επίσης, όλα δείχνουν ότι το προσεχές καλοκαίρι ή το προσεχές φθινόπωρο τα πράγματα δεν θα ξεκινήσουν από εκεί που τα είχαμε αφήσει στο τέλος του 2019. Και αυτό γιατί πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η λήξη της συγκεκριμένης πανδημίας: α) Θα βρει τα κράτη και τα νοικοκυριά περισσότερο χρεωμένα και με χαμηλότερα εισοδήματα β) Είναι πιθανόν να δημιουργήσει μια διαφορετική κουλτούρα σε μια ευρεία σειρά συμπεριφορών των ανθρώπων σε ότι αφορά τον τρόπο ζωής τους, άρα και την καταναλωτική-επενδυτική τους συμπεριφορά.

Ποιος είναι βέβαιος ότι πχ οι Κινέζοι θα συνεχίσουν να αγοράζουν και πάλι ελληνικά ακίνητα μέσω του προγράμματος της «χρυσής βίζας»; Πόσο πειστική θα αποδειχτεί η ελληνική οικονομία στο να προσελκύει επενδύσεις, όταν για παράδειγμα θα βρίσκεται σε χειρότερη θέση σε ότι αφορά το δημόσιο χρέος της; Σε ποια επίπεδα θα έχουν διαμορφωθεί τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων σε επίπεδο Ευρωζώνης και Ελλάδας, άρα και σε γενικές γραμμές ο επενδυτικός κίνδυνος της ηπείρου και ιδιαίτερα της χώρας;

Σε ποια κατάσταση θα βρίσκονται οι ευρωπαϊκές και κυρίως οι ελληνικές τράπεζες, μετά την αναμενόμενη επιδείνωση στο μέτωπο των μη εξυπηρετούμενων δανείων; Πόσο πιθανό είναι (και πόσο σύντομα) να τρέξει το πρόγραμμα «Ηρακλής» στόχος του οποίου είναι ο δραστικός περιορισμός των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών; Πόσο γρήγορα θα τρέξει το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων-αποκρατικοποιήσεων που έχει δρομολογήσει η ελληνική κυβέρνηση;

Και όλα αυτά, όταν η Ελλάδα λειτουργεί σε μια παγκοσμιοποιημένη πλέον οικονομία, η οποία και αυτή με τη σειρά της θα επηρεαστεί αρνητικά από τον κορωνοϊό.

Όπως λοιπόν όλα δείχνουν, τα δυσκολότερα για την ελληνική οικονομία θα έρθουν από το Σεπτέμβριο και σε κάθε περίπτωση, παράγοντα κλειδί για το μέλλον θα αποτελέσουν τα προγράμματα στήριξης που θα δοθούν σε παγκόσμιο επίπεδο από κράτη και κεντρικές τράπεζες. Με μια διαφορά: Επειδή «δωρεάν» δεν υπάρχει, όποια μέτρα στήριξη ληφθούν θα σημαίνει ότι απλά, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες και οικονομίες, το λογαριασμό της κρίσης θα τον πληρώσουν με δόσεις…



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Κορωνοϊός