21/04/17 | Αρχική > Αρθρογραφία > Φορολογικά και Επίκαιρα

Οι συνέπειες του Νόμου για Δήλωση Αδήλωτων Εισοδημάτων

Αναδημοσίευση από το ενημερωτικό δελτίο ΜΑΡΤΙΟΥ 2017 της ΣΟΛ ΟΡΚΩΤΟΙ ΛΟΓΙΣΤΕΣ Α.Ε.
www.solae.gr

Αθήνα, Απρίλιος 2017

Από την παρουσίαση στο 13ο Athens Tax Forum
του Ελληνοαμερικάνικου Εμπορικού Επιμελητηρίου
10/4/2017

Οι συνέπειες του Νόμου 4446/2016 για δήλωση αδήλωτων εισοδημάτων

  • Δεν είναι η πρώτη προσπάθεια του Ελληνικού Κρά­τους τα τελευταία χρόνια να φέρει στο φως εισοδή­ματα, που έχουν διαφύγει της φορολογίας. Τα άρθρα 57 έως 61 του ισχύοντος νόμου 4446/2016, εντάσ­σονται στο σκοπό αυτόν.
  • Προσπάθειες έχουν προηγηθεί με άμεσο τρόπο με τους νόμους 3610/2007 και 4002/2011 αλλά και με έμμεσο τρόπο όπως οι ρυθμίσεις για την «περαίωση» φορολογικών υποθέσεων. Αν ανατρέξουμε σε παλαι­ότερες ακόμα εποχές θα θυμηθούμε την απόπειρα του έτους 1991 με την ελεύθερη δήλωση περιουσια­κών στοιχειών (Ε6) και άλλες αποτυχημένες, κατά βάση, απόπειρες. Αποτυχημένες, όχι επειδή δεν α­πέφεραν τις εισπράξεις που επιδίωξαν, αλλά επειδή απείχαν πολύ από το να επιτύχουν το διακηρυγμένο στόχο τους, που ήταν να αποτελέσουν τη δημιουργι­κή αρχή ειλικρινών δηλώσεων.
  • Δεν είναι δυνατόν στην παρούσα σύντομη παρουσί­αση να προχωρήσω στην προσέγγιση όλων των δια­τάξεων του νόμου.
  • Άλλωστε, σύμφωνα με την αρχή της απροσδιοριστίας του Χάιζενμπερκ, μπορείς να γνωρίζεις ή τη θέση ή την ορμή ενός αντικειμένου. Όσο πιο κοντά είσαι για να προσδιορίσεις τη θέση του, τόσο δυσκολότερο εί­ναι να προσδιορίσεις την ορμή. Στην αρχή αυτή υπό­κεινται σίγουρα οι φορολογικοί νόμοι της Ελλάδας.

Πεδίο Εφαρμογής

Χρήσιμο είναι να αναφερθεί ότι ο νόμος:

  • Αφορά σε φορολογούμενους που είτε:

! Δεν είχαν υποβάλλει δήλωση

! Είχαν υποβάλλει ελλιπή δήλωση

! Είχαν υποβάλλει ανακριβή δήλωση

  • Ως προς το είδος,

αφορά σε κάθε υποχρέωση για φόρο, τέλος ή εισφορά

  • Ως προς το χρόνο κτήσης του αδήλωτου εισοδήματος

δεν έχει τεθεί περιορισμός και συνεπώς εκτείνεται στο χρόνο και σε περιόδους για τις οποίες έχει επέλ­θει παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να ελέγξει.

  • Ο νόμος ορίζει ότι στο πεδίο εφαρμογής του υπάγο­νται οι φορολογούμενοι οι οποίοι απέκτησαν τα ει­σοδήματά τους με φοροδιαφυγή ή φοροαποφυγή,
  • όχι όμως και αυτοί που απέκτησαν τα εισοδήματά τους διαπράττοντας άλλα οικονομικά εγκλήματα ή έχουν νομιμοποιήσει έσοδα από εγκληματική δρα­στηριότητα (πλην της φοροδιαφυγής της υποπερί­πτωσης α της περ. ιη του άρθρου 3 του ν. 3691/ 2008).

Το όφελος

  • Είναι σίγουρα μια ευκαιρία για δήλωση «ξεχασμέ­νων» εισοδημάτων από φυσικά και νομικά πρόσωπα. Στα χρόνια που πέρασαν έχουμε «εξαφανισμένα» νομικά πρόσωπα, αποφυγή δηλώσεων από φυσικά πρόσωπα που αδυνατούσαν να καταβάλουν οποιον­δήποτε φόρο, στα οποία δίνεται μια νέα ευκαιρία. Εί­ναι επίσης ευκαιρία για πρόσωπα που αδυνατούν να αποδείξουν την προέλευση περιουσιακών τους στοι­χείων, αφού στο χρόνο που απέκτησαν το εισόδημα απέφυγαν να δηλώσουν ή δήλωσαν ανακριβώς το ει­σόδημα αυτό. Ακόμα, χρήσιμη είναι και η δυνατότη­τα υποβολής δήλωσης, ακόμα και αν ο φόρος είναι μηδενικός.
  • Όσοι δηλώνουν εισοδήματα σύμφωνα με το νόμο αυτόν, θα καταβάλουν το φόρο που αναλογούσε στο χρόνο κτήσης του εισοδήματος, αλλά έχουν και σο­βαρές ελαφρύνσεις ως προς τον πρόσθετο φόρο και απαλλαγή από τα πρόστιμα ως εξής:
  • Ο πρόσθετος φόρος είναι 8% για όσους υπέβαλαν τη δήλωση μέχρι την 31-3-2017 και 10% αν υποβληθεί από 1-4 έως 31-5-2017. Ο πρόσθετος αυτός φόρος προσαυξάνεται σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα, ανάλογα με το έτος κτήσης του εισοδήματος ως εξής:

ΕΤΟΣ

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ

Έως 2001

25,00%

2002

23,00%

2003

20,00%

2004

16,00%

2005

15,00%

2006

12,00%

2007

10,00%

2008

6,00%

2009

5,00%

2010 και μετά

0,00%

Σε όσους υπαχθούν στη ρύθμιση του ν. 4446/2016:

  • Δεν επιβάλλονται τα πρόστιμα :

! Των άρθρων 58, 58Α και 59 του ν. 4174/2013,

! Του άρθρου 7 του ν. 4337/2015

! Του άρθρου 6 του ν. 2523/1997 ή άλλων διατάξεων,

  • Δεν επιβάλλονται κυρώσεις:

! Φορολογικές

! Διοικητικές

! Ποινικές,

  • Δεν επιβάλλονται τα μέτρα του άρθρου 13 του ν. 2523/1997 (Αναστολή λειτουργίας επαγγελματικών εγκαταστάσεων) και
  • Οι ποινικές κυρώσεις της υποπερίπτωσης α της περ. ιη' του άρθρου 3 του ν. 3691/2008, (έγκλημα φορο­διαφυγής)

Οι παραπάνω απαλλαγές έχουν ισχύ:

  • Για τη φορολογητέα ύλη που περιλαμβάνεται στις υποβαλλόμενες δηλώσεις.
  • Για τις παραβάσεις που αποκαθίστανται με τις δηλώ­σεις αυτές, εφόσον υποβληθούν δηλώσεις για όλες τις φορολογίες, για τις οποίες υπάρχει σχετική υπο­χρέωση για τη συγκεκριμένη φορολογητέα ύλη.

Ο σκοπός του νόμου και το δίλημμα

  • Η αιτία πίσω από την έκδοση του νόμου δεν αποκρύ­πτεται από το νομοθέτη: Στην αιτιολογική του έκθεση αναφέρει (παρατίθεται μόνο το ουσιαστικό μέρος) :
  • «…τίθεται σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα οικειοθε­λούς γνωστοποίησης, στο πρότυπο προηγούμενων νομοθετημάτων, όπως των νόμων 3610/2007 και 4002/2011, το οποίο μπορεί ….να συμβάλει στην αύ­ξηση των δημοσίων εσόδων και να δώσει τη δυνατό­τητα στους φορολογούμενους να συμπεριλάβουν τα πραγματικά εισοδήματά τους στη δήλωση περιου­σιολογίου, στην οποία και θα συγκεντρώνεται το σύ­νολο των πληροφοριών για κάθε φορολογούμενο»
  • Είναι προφανές ότι ο νόμος εισάγει ένα πρόβλημα της θεωρίας παιγνίων ή στάθμισης συμφερόντων, όπως άλλωστε όλοι οι παρόμοιοι νόμοι.
  • Θέτει δηλαδή ένα ουσιαστικό –παλαιό- δίλημμα στον φορολογούμενο:

! Αν δεν τα δηλώσω μπορεί να μην τα εντοπίσει το Δημόσιο. Άλλωστε μπορεί να εκδοθεί στο μέλλον νέος ευνοϊκότερος νόμος.

! Αν τα δηλώσω θα πληρώσω, αλλά θα μπορώ να τα χρησιμοποιήσω για την κάλυψη τεκμηρίων και πληρώνω λιγότερα από το αναμενόμενο.

  • Και ένα νέο δίλημμα:

! Τι θα δηλώσω στο περιουσιολόγιο; Μήπως με τη συνολική εικόνα που θα αποκτήσει το Δημόσιο, θα αποκτήσει τη δυνατότητα να μου τα εντοπίσει; Μήπως πράγματι θα εφαρμοστεί η αρχή ότι θα χάσω όσα δεν δηλώσω;

! Δεν θα γίνει τίποτα με το περιουσιολόγιο και συνεπώς μπορώ να μην εμφανίσω τα εισοδήματα αυτά.

  • Η αλήθεια είναι ότι οι ηλεκτρονικές δυνατότητες δια­σταύρωσης των στοιχείων έχουν αυξηθεί σε απίστευ­το βαθμό, το Δημόσιο σιγά σιγά παρακολουθεί τις τε­χνολογικές εξελίξεις, γεγονός που (πρέπει να) βαρύ­νει σοβαρά στην απόφαση των εχόντων να δηλώ­σουν εισοδήματα. Η δήλωση για το περιουσιολόγιο και η επικείμενη διεθνής διασταύρωση στοιχείων εί­ναι το νέο πεδίο –δυνατοτήτων- ελέγχου εκ μέρους του Δημοσίου, από τα οποία μπορεί να ελπίζει σε πε­ριορισμό της φοροδιαφυγής.
  • Η διακήρυξη του νομοθέτη είναι ότι ο νέος νόμος «δεν αποτελεί η θέσπιση ενός επιπλέον εισπρακτικού μέσου, ενώ το πρόγραμμα δεν δύναται να θεωρηθεί ως επιβράβευση ή ενθάρρυνση οποιασδήποτε παρα­βατικής συμπεριφοράς ή παροχή φορολογικής αμνη­στίας».
  • Όμως κάθε ρύθμιση «σκούπα», πέραν του γεγονότος ότι αποτελεί ομολογία αδυναμίας ελέγχου, αποτελεί σε κάθε περίπτωση εισπρακτική προσπάθεια με α­νταλλάγματα την ευνοϊκότερη μεταχείριση και συγ­χώρηση προηγουμένης παραβατικής συμπεριφοράς.

Η παραγραφή

  • Οι δηλώσεις που υποβάλλονται δεν θεωρούνται πε­ραιωμένες. Η παρ. 2 του άρθρου 59 του ν. 4446/2016 ακολουθεί την αρνητική διατύπωση ορί­ζοντας ότι: «Η υποβολή δηλώσεων κατά τις ανωτέρω διατάξεις δεν συνιστά από μόνη της κριτήριο επιλο­γής προς έλεγχο σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 4174/2013». Δεν απαλλάσσει, δηλαδή, τον δηλούντα από τον έλεγχο, αλλά δεν θεωρεί τη δήλωση ως μόνο λόγο για έλεγχο. Απλώς την εντάσσει εμμέσως στα κριτήρια ελέγχου του άρθρου 26 του ν. 4174/2013.
  • Η παραπάνω παρατήρηση θέτει ευθέως το φλέγον πάντα θέμα της παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για έλεγχο. Όλοι δεχόμαστε και αποτελεί απαίτηση του Συντάγματος να περαιώνονται οι φο­ρολογικές εκκρεμότητες σε εύλογο χρονικό διάστημα. Δεν μπορεί να παρατείνεται η ανασφάλεια των φο­ρολογουμένων με αλλεπάλληλες παρατάσεις του χρόνου παραγραφής, οι οποίες μάλιστα δίδονται στο τέλος της παραγραφής που είχε δοθεί με τον προη­γούμενο νόμο. Πρόσφατα δημοσιεύτηκε η με αρ. 675/2017 απόφαση της επταμελούς σύνθεσης του Β΄ Τμήματος του ΣτΕ, η οποία έκρινε ότι «Η παραγραφή … πρέπει, επίσης, να έχει, συνολικά, εύλογη διάρ­κεια, δηλαδή να συνάδει προς την αρχή της αναλογι­κότητας… Ως ουσιαστικό δε στοιχείο της φορολογικής ενοχής η διάρκεια της παραγραφής πρέπει να κα­θορίζεται εκ των προτέρων, ενώ μεταβολή της με την πρόβλεψη επιμηκύνσεως είναι δυνατή μόνον υπό τις προϋποθέσεις της παραγράφου 2 του ανωτέ­ρω άρθρου 78 του Συντάγματος, δηλαδή με διάταξη θεσπιζόμενη το αργότερο το επόμενο της γενέσεως της φορολογικής υποχρεώσεως έτος».
  • Με τη σημαντικότατη απόφαση αυτή, με την οποία παραπέμφθηκε η υπόθεση για κρίση στην Ολομέλεια του ΣτΕ λόγω της σοβαρότητάς της, κρίθηκε ακόμα ότι:

«…η φορολογική διοίκηση, έχουσα προδήλως περιο­ρισμένους ανθρώπινους και υλικούς πόρους και επι­βαρυμένη με την υποχρέωση ταυτοχρόνου ελέγχου τόσο παλαιών υποθέσεων, διεπομένων ενδεχομένως, ενόψει των αλλεπαλλήλων τροποποιήσεων της φο­ρολογικής νομοθεσίας, από μη ισχύουσες πλέον κατά τον χρόνο του ελέγχου διατάξεων, όσο και νέων υπο­θέσεων, διατρέχει τον κίνδυνο να επικεντρώνει την προσοχή της στη διενέργεια ελέγχων αφορώντων τις παραμένουσες σε εκκρεμότητα υποθέσεις παρελθό­ντων ετών, με συνέπεια να μην είναι σε θέση να α­σκήσει επικαίρως ελέγχους για την εξακρίβωση τη­ρήσεως της ήδη ισχυούσης φορολογικής νομοθεσίας, οι οποίοι (έλεγχοι) θα ήταν ενδεχομένως και περισ­σότερο αποτελεσματικοί και λυσιτελείς και θα συνέ­βαλαν στην εμπέδωση στους φορολογουμένους της συνειδήσεως των φορολογικών τους υποχρεώσεων, που απορρέουν από ισχύουσες διατάξεις, σε χρόνο που θα έχουν και τη δυνατότητα να συμμορφωθούν και να αποφύγουν την επανάληψη ενδεχομένων πα­ραβάσεων και, επομένως, και την επιβολή κυρώσε­ων...».

  • Υπό το φως της απόφασης αυτής ας μην προχωρήσω στην διερεύνηση της τύχης των εισοδημάτων που δηλώνονται σύμφωνα με τον παρόντα νόμο για ήδη παραγεγραμμένες χρήσεις και αν η δήλωση αυτή α­ναβιώνει το δικαίωμα για έλεγχο.
  • Η γνώμη μου είναι ότι πρόκειται για ευτυχή συγκυρία της ισχύος του νόμου για τα αδήλωτα εισοδήματα 4446/2016 με την ωρίμανση της σκέψης ότι οι έλεγ­χοι πρέπει να είναι επίκαιροι και όχι να αφορούν το απώτατο παρελθόν. Έτσι ο συνδυασμός του «κλεισί­ματος» του παρελθόντος με ευνοϊκές διατάξεις και η έναρξη νέας περιόδου, έστω και αναγκαστικά λόγω της απόφασης του ΣτΕ, αποτελούν ελπιδοφόρα προ­οπτική. Ο στόχος είναι σαφής και προκύπτει από το σύνταγμα: Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, κατανομή των βαρών ανάλογα με τα εισοδήματα, τή­ρηση της αρχής της βεβαιότητας του φόρου.
  • Αλλά πολλοί πρέπει να συμφωνήσουν, ιδίως μετά το τέλος της Επιτροπείας, για το πού θέλουμε να βρε­θούμε και το δρόμο που θα ακολουθήσουμε...
  • Αν όμως δεν το κάνουμε, θα πρέπει να υπενθυμίσω τα λόγια της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων, η ο­ποία ρωτά το Γάτο του Τσεσάϊρ: (από μετάφραση του Μένη Κουμανταρέα)

- Σε παρακαλώ Γάτε, μπορείς να μου πεις ποιο δρόμο να ακολουθήσω για να φύγω από εδώ;

- Αυτό εξαρτάται κυρίως από το πού θέλεις να πας, είπε ο Γάτος.

- Δεν με νοιάζει πολύ πού...

- Τότε δεν έχει σημασία ποιο δρόμο θα πάρεις.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Αδήλωτα εισοδήματα, Οικειοθελής αποκάλυψη